Cúm: Căn bệnh cổ xưa trong thời hiện đại

Nhiều người bị sổ mũi hoặc đau họng nhẹ và cho rằng mình bị “cúm”. Thực tế, cúm gây ra các triệu chứng nhiễm virus đường hô hấp trên – sổ mũi, đau họng, ho. Tuy nhiên, nó cũng đi kèm với sốt, đau đầu và mệt mỏi. Nếu bạn đã từng bị cúm thật sự, bạn sẽ không bao giờ coi cảm lạnh thông thường là cúm nữa! Cúm có thể trở nên khá nghiêm trọng, gây viêm phổi và/hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý có sẵn như hen suyễn hoặc các vấn đề về tim mạch.  

Căn bệnh này đã tồn tại với chúng ta từ rất lâu. Các nhà biên niên sử cổ đại đã thiếu sót đáng kể trong việc ghi chép dữ liệu miễn dịch học đầy đủ, nhưng dịch bệnh đầu tiên có thể xảy ra ở Trung Quốc vào năm 6000 trước Công nguyên, với các nhà sử học Hy Lạp mô tả các bệnh giống cúm vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên. Các dịch bệnh mà có lẽ là cúm đã xảy ra trên khắp châu Âu vào năm 1173 và 1387 sau Công nguyên. Một dịch bệnh giống cúm đã giết chết hầu hết dân số vùng Antilles vào năm 1493.  

Đại dịch cúm đầu tiên được ghi nhận vào năm 1510, bắt đầu từ Đông Á và lan sang châu Phi và châu Âu. Sau đó, bệnh này xuất hiện theo mùa, với các đại dịch cứ vài năm một lần. Bệnh bắt đầu được ghi nhận một cách đáng tin cậy sau năm 1700, khi các đại dịch xảy ra cứ 20 đến 50 năm một lần. Trường hợp "cúm gia cầm" đầu tiên lây nhiễm sang người được phát hiện vào năm 1878.  

Đại dịch cúm chết người nhất là "Cúm Tây Ban Nha" năm 1918-1920, bắt đầu ở Mỹ và lây lan bởi những người lính đi đến và trở về từ Thế chiến thứ nhất. Dịch bệnh bùng phát thành 3 đợt và ước tính đã lây nhiễm cho đến một nửa dân số thế giới. Số người chết lên đến hàng chục triệu! Kể từ đó, đã có: "Cúm châu Á" năm 1957, giết chết một triệu người; "Cúm Hồng Kông", giết chết 2 triệu người; và "Cúm lợn", gây ra hàng trăm nghìn ca tử vong. Cúm gia cầm H7N9 xuất hiện ở Trung Quốc năm 2013 và các biến thể của nó đã gây ra nhiều rắc rối kể từ đó. Các đại dịch cúm trong tương lai được coi là điều không thể tránh khỏi.  

Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng rất khác nhau. Thời gian từ khi tiếp xúc đến khi xuất hiện triệu chứng là từ một đến bốn ngày. Người bệnh có khả năng lây nhiễm từ một ngày trước khi xuất hiện triệu chứng cho đến năm đến bảy ngày sau đó. Trẻ em và người suy giảm miễn dịch có thể tiếp tục lây truyền virus trong vài tuần. Sự lây lan thường xảy ra qua các giọt bắn đường hô hấp, có phạm vi khoảng 2 mét, mặc dù nó cũng có thể xảy ra qua phương pháp khí dung có phạm vi xa hơn. Virus có thể tồn tại hàng giờ trên các bề mặt không xốp. Các phương pháp kiểm soát nhiễm trùng được khuyến cáo là tuân thủ quy tắc vệ sinh đường hô hấp, vệ sinh tay và đeo khẩu trang – mặc dù bằng chứng về hiệu quả của việc đeo khẩu trang chưa được chứng minh đối với bệnh cúm (đã được chứng minh với Covid!).